Twijfel over een ziekmelding? Zo ga je er zorgvuldig mee om
Een medewerker meldt zich ziek op de maandag na een afgewezen verlofaanvraag, en een collega zegt hem die week op een klus te hebben gezien. Of iemand die al maanden thuiszit, deelt foto's van een verbouwing. Als werkgever begint het dan te knagen: is hij wel echt ziek?
Die twijfel is begrijpelijk. Je betaalt het loon door, je regelt vervanging en je wilt eerlijk zijn tegenover de rest van het team. Tegelijk is een zieke werknemer extra beschermd, en dat is niet voor niets. Wie te snel conclusies trekt of zelf gaat speuren, haalt zich al snel meer problemen op de hals dan hij oplost.
In dit artikel lees je stap voor stap hoe je zorgvuldig omgaat met twijfel over een ziekmelding: wat je zelf mag, wie je erbij haalt en wanneer onderzoek door een recherchebureau te verdedigen is.
Eerst dit: ziek is niet hetzelfde als tot niets in staat
Wie zijn eigen werk tijdelijk niet kan doen, kan vaak nog best boodschappen doen, de hond uitlaten of een verjaardag bezoeken. Soms hoort dat zelfs bij het herstel. Een zieke werknemer hoeft niet de hele dag binnen te zitten. De vraag is dus nooit óf iemand iets anders doet dan op de bank liggen, maar of wat hij doet past bij zijn klachten en zijn herstel.
En die vraag kun jij als werkgever niet beantwoorden. Dat kan alleen een arts. Dat is misschien wel het belangrijkste uitgangspunt van dit hele artikel.
Stap 1: Ken de privacyregels bij een ziekmelding
Bij een ziekmelding mag je maar weinig vragen, zoals hoelang het verzuim naar verwachting duurt, welke afspraken en werkzaamheden moeten worden overgenomen en waar de werknemer bereikbaar is. Naar wat iemand mankeert, mag je niet vragen. Ook niet terloops, en ook niet als je het goed bedoelt. Hetzelfde geldt voor de vraag wat hij nog wel kan: dat hoor je van de bedrijfsarts.
Vertelt een werknemer uit zichzelf wat hij heeft? Dan mag je dat nog steeds niet vastleggen. Welke gegevens je wel en niet mag vragen en registreren, lees je in ons blog over ziekmelding en privacy.
Stap 2: Laat de bedrijfsarts oordelen
Twijfel je of iemand echt niet kan werken? Leg die vraag dan bij de bedrijfsarts neer. Die mag wel met de werknemer over zijn klachten praten en kan jou vertellen wat iemand nog wel en niet kan, zonder medische details te delen. Je kunt de bedrijfsarts vragen een werknemer eerder op te roepen dan gepland, en je kunt hem concrete feiten voorleggen die bij jou twijfel oproepen.
Komen jullie er niet uit, dan kunnen zowel jij als de werknemer bij UWV een deskundigenoordeel aanvragen: een onafhankelijk oordeel van een verzekeringsarts of arbeidsdeskundige. Hoe je de bedrijfsarts het best inzet, lees je in ons blog over de bedrijfsarts bij twijfel.
Stap 3: Leg je spelregels vast in een verzuimprotocol
Een goed verzuimprotocol is je beste hulpmiddel bij twijfel. Daarin staan de controlevoorschriften: de regels over hoe en wanneer een werknemer zich ziekmeldt, dat hij bereikbaar is en dat hij op het spreekuur van de bedrijfsarts verschijnt. Die voorschriften moeten schriftelijk zijn vastgelegd en redelijk zijn. Je mag bijvoorbeeld afspreken dat een zieke werknemer op vaste tijden thuis is, zodat de arbodienst kan bellen of langskomen, maar niet dat hij de hele dag binnen blijft. Heb je een ondernemingsraad, dan moet die instemmen met je verzuimbeleid, ook met de manier waarop je de verzuimcontrole regelt.
Houdt een werknemer zich daar niet aan, dan mag je het loon opschorten tot hij wel meewerkt. Belemmert hij zijn herstel of weigert hij zonder goede reden passend werk, dan kan zelfs een loonstop aan de orde zijn. Dat zijn wezenlijk verschillende maatregelen, met eigen voorwaarden. Het verschil leggen we uit in ons blog over loon opschorten of stopzetten.
Stap 4: Ga in gesprek, zonder te beschuldigen
Heb je een concreet signaal, zoals een collega die de werknemer op een bouwplaats zag? Vraag dan eerst om een toelichting. Er kan een heel gewone verklaring zijn: hij hielp een familielid een uurtje, of de bedrijfsarts heeft juist geadviseerd om in beweging te blijven.
Houd het gesprek feitelijk. Vertel wat je hebt gehoord of gezien, en vraag hoe het zit. Vragen naar de ziekte zelf blijft ook hier taboe. Neemt het gesprek je twijfel niet weg, leg de feiten dan voor aan de bedrijfsarts.
Twee situaties die vaak tot vragen leiden, werken we verder uit: foto's op social media en werken tijdens ziekte.
Stap 5: Overweeg pas daarna een onderzoek
Soms blijft het niet bij één signaal. Er zijn meerdere concrete aanwijzingen dat een werknemer tijdens zijn ziekte structureel elders werkt, of dat hij de bedrijfsarts een heel ander beeld geeft dan hij in werkelijkheid laat zien. Dan kan feitenonderzoek door een recherchebureau te verdedigen zijn.
Rechters erkennen dat een werkgever een ziekmelding mag laten controleren. Maar er moet sprake zijn van gerede twijfel, gebaseerd op feiten en niet op een gevoel. Ook de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), de privacytoezichthouder, ziet controle door bijvoorbeeld een recherchebureau als iets voor uitzonderlijke gevallen, waarvoor je een zwaarwegende reden nodig hebt. Als voorbeeld noemt de AP-aanwijzingen dat iemand elders werkt terwijl jij het loon doorbetaalt. En het onderzoek moet in verhouding staan tot het doel: je kiest steeds het lichtste middel dat het antwoord kan geven. Een gerichte check in openbare bronnen gaat dus voor een meerdaagse observatie.
Een recherchebureau stelt feiten vast. Het stelt geen diagnose en oordeelt niet over de vraag of iemand arbeidsongeschikt is. Wanneer onderzoek te verdedigen is, lees je in ons blog over het inschakelen van een recherchebureau. Wat wel en niet mag bij observatie, staat in een apart blog.
Stap 6: Weeg de uitkomst zorgvuldig
Bevestigt het onderzoek je vermoeden, dan is de verleiding groot om direct tot ontslag op staande voet over te gaan. Soms is dat ook terecht. Maar het is de zwaarste maatregel in het arbeidsrecht, en rechters toetsen hem streng. Laat de bedrijfsarts beoordelen of wat is waargenomen past bij de beperkingen van de werknemer, geef de werknemer de kans om te reageren en schakel een arbeidsrechtadvocaat in.
Tegelijk moet je vaart maken, want een ontslag op staande voet moet onverwijld worden gegeven. Dat is meer dan een formaliteit. Een rechter kijkt naar de hele tijdlijn: hoe snel je na de eerste signalen in actie kwam, hoe vlot het onderzoek verliep en hoe snel je daarna besliste. Gaat het daar mis, dan kan het ontslag sneuvelen, ook als de feiten kloppen. De werknemer kan dan vragen om terug te keren, met nabetaling van het loon over de tussenliggende periode, of aanspraak maken op vergoedingen die kunnen oplopen tot tienduizenden euro's.
Hoe dat uitpakt, liet de kantonrechter in Limburg in 2025 zien. Een werkgever vermoedde dat een clubmanager geld verduisterde, maar wachtte bijna twee maanden met een onderzoek, liet dat onderzoek anderhalve maand duren en ontsloeg pas daarna. Intussen was de werknemer ziek, maar nog niet door een bedrijfsarts gezien. Het ontslag hield geen stand en de werkgever moest een billijke vergoeding van een jaarsalaris betalen (ECLI:NL:RBLIM:2025:10687).
Een recherchebureau kan helpen om snelheid en zorgvuldigheid te combineren: het onderzoek kan direct starten, verloopt in één lijn en wordt stap voor stap vastgelegd, in een rapport dat de feiten controleerbaar maakt. Hoe je dat aanpakt, lees je in ons blog over de stap van onderzoeksrapport naar ontslag.
Twijfel? Neem het stap voor stap
Bij twijfel over een ziekmelding werkt een vaste volgorde het best: ken de privacyregels, laat de bedrijfsarts oordelen, houd je aan je verzuimprotocol, vraag de werknemer om een toelichting en overweeg pas daarna een onderzoek. Elke stap die je zorgvuldig zet, maakt je positie sterker als het toch tot een conflict komt.
Twijfel je of onderzoek in jouw situatie verantwoord is? DPD Consultancy denkt graag met je mee, ook als de uitkomst is dat een onderzoek (nog) niet nodig is. Klik hier voor onze contactgegevens.
Heb je nog vragen? Bekijk onze veelgestelde vragen.
Dit blog is bedoeld als algemene informatie en is geen juridisch advies. Het beschrijft de stand van zaken in november 2026. Regels, beleid en rechtspraak kunnen veranderen, en hoe iets uitpakt, hangt altijd af van de situatie.
Nee. Je mag onder meer vragen hoelang het verzuim naar verwachting duurt, welke afspraken en werkzaamheden moeten worden overgenomen en waar de werknemer bereikbaar is. Naar de aard of oorzaak van de ziekte mag je niet vragen. Dat is voorbehouden aan de bedrijfsarts.
Nee. Ook als een werknemer het zelf vertelt of er toestemming voor geeft, mag je zijn diagnose niet vastleggen in het personeelsdossier of het verzuimsysteem. Er is één smalle uitzondering: heeft iemand bijvoorbeeld epilepsie of ernstige diabetes en moeten directe collega's weten wat ze in een noodgeval doen, dan mag je dat met zijn uitdrukkelijke toestemming vastleggen en met die collega's delen.
Niet rechtstreeks aan de werknemer. Wat iemand nog wel en niet kan, hoort bij de bedrijfsarts. Die geeft dat aan jou door, zonder medische details. Wat de bedrijfsarts zo doorgeeft, mag je wel vastleggen. Heeft de bedrijfsarts de beperkingen en mogelijkheden in kaart gebracht, dan kun je die samen bespreken en kijken wat ze betekenen voor het werk. En geeft de werknemer uit zichzelf aan welke taken hij nog kan doen, dan kun je daar werkafspraken over maken en die vastleggen. Alleen ernaar vragen of erop aandringen doe je niet.
Nee, niet inhoudelijk. Beoordelen of iemand arbeidsongeschikt is, is werk voor de bedrijfsarts of arbodienst. Je kunt de bedrijfsarts wel vragen de werknemer eerder op te roepen en hem concrete feiten voorleggen.
Een bezoek uit betrokkenheid kan, als de werknemer daar open voor staat. Een bezoek om te beoordelen of iemand echt ziek is, is iets anders. Die controle laat je over aan de arbodienst of bedrijfsarts. In je verzuimprotocol kun je wel vastleggen dat een zieke werknemer op bepaalde tijden thuis is, zodat de arbodienst kan bellen of langskomen. Eisen dat hij de hele dag thuis is, mag niet, en de controle mag niet vaker plaatsvinden dan nodig.
Dan kun je bij UWV een deskundigenoordeel aanvragen. Dat oordeel is niet bindend, maar weegt wel mee als het later tot een procedure komt. De werknemer kan op zijn beurt een second opinion vragen bij een andere bedrijfsarts, en ook zelf een deskundigenoordeel aanvragen.
Twijfel alleen is geen reden. Je mag het loon opschorten als de werknemer zich niet houdt aan redelijke, schriftelijke controlevoorschriften, en in bepaalde gevallen stopzetten, bijvoorbeeld als hij zijn herstel belemmert of zonder goede reden passend werk weigert. Je moet de werknemer daar wel direct over informeren.
Als er gerede twijfel is, gebaseerd op concrete feiten, en lichtere stappen zoals een gesprek en het oordeel van de bedrijfsarts onvoldoende duidelijkheid geven. Het onderzoek moet in verhouding staan tot het doel.
Nee. Een recherchebureau stelt feiten vast, bijvoorbeeld dat iemand op bepaalde dagen elders werkt. Of dat past bij zijn beperkingen, beoordeelt de bedrijfsarts.
In principe wel. Een vergund recherchebureau moet de onderzochte persoon informeren. Dat kan worden uitgesteld zolang het onderzoek anders gevaar loopt, maar in de regel hoort hij het uiterlijk direct nadat het rapport aan de opdrachtgever is aangeboden. Alleen in uitzonderlijke gevallen mag het informeren ook daarna achterwege blijven, bijvoorbeeld als er aangifte is gedaan en de politie heeft laten weten dat informeren het opsporingsonderzoek zou schaden.
Soms. Als het onderzoek een terecht vermoeden bevestigt, kan een rechter de werknemer veroordelen de kosten te vergoeden. Het moet dan wel redelijk zijn geweest om de kosten te maken, en ook de hoogte moet redelijk zijn. Reken er niet bij voorbaat op.
Tijdens de eerste twee jaar ziekte geldt in principe een opzegverbod. Dat verbod geldt niet voor ontslag op staande voet om een dringende reden, zoals aantoonbare misleiding over de arbeidsongeschiktheid. Zo'n ontslag moet wel zorgvuldig én snel worden gegeven. Laat je daarbij adviseren door een arbeidsrechtadvocaat.